ఐస్‌క్యూబ్ న్యూట్రినో అబ్జర్వేటరీ అభివృద్ధికి మరియు ఖగోళ మూలాల నుంచి వెలువడే అత్యధిక శక్తిమంతమైన న్యూట్రినోలను గుర్తించడంలో అందించిన విశేష సేవలకు గాను ప్రముఖ భౌతికశాస్త్రవేత్త ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్ (Francis Halzen) 2026 సంవత్సరానికి భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతికి ఎంపికయ్యారు. స్టాక్‌హోమ్‌లోని ది రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ మంగళవారం ఈ అత్యున్నత పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది. ఈ అవార్డు కింద విజేతకు 12 మిలియన్ స్వీడిష్ క్రోనార్లు (సుమారు 1.2 మిలియన్ యూఎస్ డాలర్లు / ₹10 కోట్లకు పైగా) బహుమతిగా అందుతుంది.
పదార్థంతో అత్యంత అరుదుగా మాత్రమే చర్య జరిపే ‘న్యూట్రినో’ల ద్వారా విశ్వంలో జరిగే ప్రక్రియలను అధ్యయనం చేసే కొత్త రంగానికి హాల్జెన్ పరిశోధనలు పునాది వేశాయి. విశ్వంలో సుదూర ప్రాంతాల నుండి ప్రయాణించి వచ్చే ఈ కణాలను గుర్తించడం ద్వారా అంతరిక్షంలో అత్యంత తీవ్రమైన ఖగోళ విస్ఫోటనాలు, పరిణామాలను పరిశోధించే అవకాశాన్ని ఆయన పరిశోధనలు అందించాయి.
Also Read:క్రిశాంక్ అక్రమ అరెస్టుపై కేటీఆర్ ఫైర్
దక్షిణ ధ్రువం (South Pole) వద్ద మంచు పొరల్లో అత్యంత లోతుగా నిర్మించిన ఒక భారీ డిటెక్టర్ వ్యవస్థే ఈ ‘ఐస్‌క్యూబ్ అబ్జర్వేటరీ’. అంటార్కిటికాలోని భారీ మంచు పొరను ఒక సహజ భౌతిక కణ శోధక పరికరంగా (Giant Particle Detector) మార్చవచ్చనే వినూత్న ఆలోచనను ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్ ప్రతిపాదించారు. మంచులో న్యూట్రినోలు చర్య జరిపినప్పుడు వెలువడే అతి క్షీణమైన కాంతి సంకేతాలను గుర్తించడానికి ఈ అబ్జర్వేటరీలో వేల సంఖ్యలో లైట్ సెన్సార్లను అమర్చారు.