పితృ పక్షం అంటే ఏంటో తెలుసా?

హిందూ సాంప్రదాయంలో పితృ పక్షం (పితృ పక్షాలు/మహాలయ పక్షాలు) అనేది మన దివంగత పూర్వీకులకు, పితృదేవతలకు కృతజ్ఞతలు తెలుపుకుంటూ తర్పణాలు, శ్రాద్ధ కర్మలు నిర్వహించే ఒక పవిత్రమైన సమయం. ప్రతి సంవత్సరం భాద్రపద పౌర్ణమి లేదా ఆశ్వయుజ కృష్ణ పాడ్యమి నుంచి ప్రారంభమై ఆశ్వయుజ బహుళ అమావాస్య (మహాలయ అమావాస్య) వరకు ఈ 16 రోజుల కాలం కొనసాగుతుంది.

ఈ కాలంలో పూర్వీకులకు పిండప్రదానం చేయడం, శ్రాద్ధ కర్మలు నిర్వహించడం, అన్నదానాలు చేయడం వల్ల వారి ఆత్మలకు శాంతి చేకూరుతుందని, వారి ఆశీస్సులు కుటుంబానికి లభిస్తాయని విశ్వసిస్తారు.

1. పితృ పక్షం ప్రాముఖ్యత మరియు ఆచారాలు

పితృ పక్షం అర్థం: ‘పక్షం’ అంటే 15 రోజులు (పదిహేను రోజుల కాలం) మరియు ‘పితృ’ అంటే పూర్వీకులు/పితృదేవతలు.

పిండప్రదానం & తర్పణం: ఈ రోజుల్లో కుటుంబంలో మరణించిన పూర్వీకులను స్మరించుకుంటూ బియ్యం పిండి, నువ్వులు, నీటితో తర్పణాలు వదులుతారు.

దానధర్మాలు: బ్రాహ్మణులకు, పేదలకు ఆహారం, వస్త్రాలు, నువ్వులు, దర్భలు దానం చేయడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.

కాకులకు అన్నం పెట్టడం: పితృ పక్షంలో కాకులకు అన్నం పెట్టడం అత్యంత ముఖ్యం. హిందూ నమ్మకాల ప్రకారం కాకులు పితృదేవతలకు ప్రతిరూపాలు లేదా దూతలుగా పరిగణించబడతాయి.

2. శరదృతువు (శరత్కాలం)లోనే ఎందుకు ఆచరిస్తారు?

పితృ పక్షం శరదృతువు ప్రారంభంలో, ముఖ్యంగా దేవీ నవరాత్రుల (శరన్నవరాత్రులు) ముందే వస్తుంది. దీని వెనుక ఆధ్యాత్మిక, జ్యోతిష్య మరియు రుతుపవన కారణాలు ఉన్నాయి:

దక్షిణాయనం మరియు పితృదేవతలు: శాస్త్రాల ప్రకారం ఒక సంవత్సరం దేవతలకు ఒక రోజుతో సమానం. ఉత్తరాయణం దేవతలకు పగలు అయితే, దక్షిణాయనం పితృదేవతలకు పగలు. శరదృతువు దక్షిణాయనం మధ్యలో వస్తుంది, కాబట్టి ఈ సమయంలో నిర్వహించే శ్రాద్ధ కర్మలు పితృదేవతలకు నేరుగా చేరుతాయని నమ్ముతారు.

పండుగల కంటే ముందు కృతజ్ఞత: హిందువులకు శరదృతువు అనేది విజయదశమి, దీపావళి వంటి పెద్ద పండుగల కాలం. ఏ శుభకార్యం లేదా పండుగలు జరుపుకోవడానికి ముందైనా, మన ఉనికికి కారణమైన పూర్వీకులను స్మరించుకుని వారి ఆశీస్సులు తీసుకోవడం మన ధర్మంగా భావిస్తారు.

పితృ పక్షం ఆచారాల వెనుక మహాభారతంలో ఒక ప్రముఖమైన కథ ప్రచారంలో ఉంది. ఇది దానవీర శూర కర్ణుడికి సంబంధించినది.కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో కర్ణుడు మరణించిన తర్వాత ఆయన ఆత్మ స్వర్గానికి చేరుకుంటుంది. జీవితాంతం అమితమైన దానధర్మాలు చేసిన కర్ణుడికి స్వర్గంలో గొప్ప గౌరవం లభిస్తుంది.

Also Read:జిల్లాల ఏర్పాటుకు పదేళ్లు..కేటీఆర్‌ దిశానిర్దేశం

అయితే, కర్ణుడికి ఆకలేసి ఆహారం అడిగినప్పుడు, ఆయనకు బంగారం, వెండి, రత్నాలు ఆహారంగా లభిస్తాయి. దీంతో ఆశ్చర్యపోయిన కర్ణుడు, తనకు నిజమైన ఆహారానికి బదులు బంగారం ఎందుకు ఇస్తున్నారని దేవేంద్రుడిని ప్రశ్నిస్తాడు.ఇంద్రుడు సమాధానమిస్తూ — “నీవు జీవితాంతం దానధర్మాలు చేశావు, కానీ ఎప్పుడూ బంగారం, వెండి, ఆభరణాలే దానం చేశావు తప్ప నీ పూర్వీకులను స్మరిస్తూ అన్నదానం లేదా జలదానం (నీరు) చేయలేదు” అని చెప్తాడు.

దానికి కర్ణుడు తాను కుంతికి జన్మించిన విషయం తనకు ఆలస్యంగా తెలిసిందని, అందుకే తన పూర్వీకుల వివరాలు తెలియక పిండప్రదానం చేయలేకపోయానని వివరిస్తాడు.ఇంద్రుడు కర్ణుడి పరిస్థితిని అర్థం చేసుకుని, ఆయనకు 16 రోజుల పాటు భూమిపైకి వెళ్లే అవకాశం ఇస్తాడు. ఆ 16 రోజులలో కర్ణుడు భూమిపైకి వచ్చి తన పూర్వీకులకు శ్రాద్ధ కర్మలు నిర్వహించి, అన్నదానం మరియు జలదానం చేస్తాడు. కర్ణుడు భూమిపై గడిపిన ఆ 16 రోజుల కాలమే పితృ పక్షంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

పితృ పక్షం ముగిసే చివరి రోజైన మహాలయ అమావాస్య చాలా శక్తివంతమైనది. ఏ కారణం చేతనైనా పితృ పక్షం రోజుల్లో శ్రాద్ధం పెట్టలేకపోయినవారు అమావాస్య నాడు తర్పణం వదిలితే పూర్వీకుల ఆత్మ శాంతిస్తుందని నమ్ముతారు. పితృ పక్షం ముగియడంతోనే దేవతల కాలం పునఃప్రారంభమై నవరాత్రి ఉత్సవాలు మొదలవుతాయి.