అమెరికా రక్షణ రంగానికి చెందిన అత్యంత శక్తివంతమైన యుద్ధ విమానాల్లో ఒకటైన F-35B లైట్నింగ్ II, కాలిఫోర్నియాలోని శాన్డియాగో మిరామార్ ఎయిర్బేస్ సమీపంలో ప్రమాదవశాత్తు కుప్పకూలింది. విమానం రెండు ముక్కలుగా విడిపోయి, క్షణాల్లో కాలి బూడిదైనప్పటికీ, పైలట్ సురక్షితంగా ఎజెక్షన్ సిస్టమ్ ద్వారా బయటపడటం ఈ ఘటనలో పెద్ద ఉపశమనం. అత్యంత ఖరీదైన మరియు వినూత్న సాంకేతికత కలిగిన ఈ విమానం ప్రమాదానికి గురైన తీరు, ఇందులో ఉండే ప్రత్యేకతలు మరియు పైలట్ ప్రాణాలను కాపాడిన అత్యవసర వ్యవస్థ పనితీరు ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశంగా మారాయి.
F-35 విమానాలను అమెరికాకు చెందిన లాక్హీడ్ మార్టిన్ సంస్థ తయారుచేస్తుంది. వీటిలోని F-35B వేరియంట్ చాలా ప్రత్యేకమైనది, ఎందుకంటే ఇది షార్ట్ టేక్-ఆఫ్ అండ్ వర్టికల్ ల్యాండింగ్ (STOVL) సాంకేతికతతో పనిచేస్తుంది. అంటే ఇది రన్వే చాలా తక్కువగా ఉన్న ప్రదేశాల నుంచి టేకాఫ్ కావడమే కాకుండా, హెలికాప్టర్ మాదిరిగా ఒకే చోట నిలువుగా ల్యాండ్ కాగలదు. విమాన వాహక నౌకలు మరియు చిన్న ఎయిర్ఫీల్డ్ల నుంచి దళాలు కార్యకలాపాలు సాగించడానికి ఈ ఫీచర్ ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుంది. అయితే, ఒక ఫైటర్ జెట్ను గాల్లో నుంచి నిలువుగా కిందికి దించడం ప్రపంచంలోనే అత్యంత సంక్లిష్టమైన ఇంజనీరింగ్ ప్రక్రియల్లో ఒకటి.
F-35 సిరీస్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖరీదైన సైనిక ప్రాజెక్టులలో ఒకటిగా నిలిచింది. ఒక్కో F-35B జెట్ విలువ సుమారు 109 మిలియన్ డాలర్లు, అంటే మన భారతీయ కరెన్సీలో రూ. 900 కోట్లకు పైగానే ఉంటుంది. ఇందులో రాడార్లకు చిక్కని స్టీల్త్ సాంకేతికత, అత్యాధునిక సెన్సార్లు మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ కలిగిన ఏవియానిక్స్ వ్యవస్థలు ఉంటాయి. సాంకేతికత ఎంత ఆధునికంగా ఉంటే, దాని నిర్వహణ మరియు ఇంజనీరింగ్ సవాళ్లు కూడా అంతే సంక్లిష్టంగా ఉంటాయి. వర్టికల్ ల్యాండింగ్ సిస్టమ్లోని లిఫ్ట్ ఫ్యాన్ సమన్వయంలో చిన్న లోపం వచ్చినా, లేదా కోట్లాది లైన్ల సాఫ్ట్వేర్ కోడింగ్లో ఏదైనా సమస్య తలెత్తినా విమానం క్షణాల్లో అసమతుల్యతకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
ఈ ప్రమాదంలో జెట్ పూర్తిగా ధ్వంసమైనప్పటికీ, పైలట్ సురక్షితంగా బయటపడటానికి కారణం దానిలోని ‘మార్టిన్-బేకర్ US16E’ ఎజెక్షన్ సీట్. ప్రమాదాన్ని పసిగట్టిన వెంటనే పైలట్ సీట్ హ్యాండిల్ను లాగితే, దాని కింద ఉండే రాకెట్ మోటార్లు సెకన్ల వ్యవధిలోనే పైలట్ను కాక్పిట్ నుంచి బయటకు నెట్టివేస్తాయి. అనంతరం నిర్దిష్టమైన ఎత్తులో పారాచూట్ దానంతట అదే తెరుచుకుంటుంది. విమానం గాల్లో నిశ్చలంగా ఉన్నా, లేదా నేలపై ఉన్నా పనిచేసే సామర్థ్యం ఈ సీట్లకు ఉంటుంది. F-35B వంటి ఐదో తరం యుద్ధ విమానాలు ఏ దేశ వైమానిక దళానికైనా తిరుగులేని శక్తిని ఇస్తాయి, కానీ ఈ ప్రమాదం ఎంతటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలోనైనా ప్రమాదాలు పొంచి ఉంటాయని గుర్తుచేస్తోంది. విమాన నష్టం భారీగా ఉన్నప్పటికీ, సాంకేతికత ద్వారా పైలట్ ప్రాణాలు నిలవడం రక్షణ రంగానికి ఊరటనిచ్చే అంశం.
ALso Read:వర్షాకాలంలో ఇన్ఫెక్షన్లు ఎందుకు?