లేట్నైట్ స్నాకింగ్ను చాలామంది చిన్న అలవాటుగా లేదా ఆహార నియంత్రణ లోపంగా భావిస్తారు. కానీ ఆరోగ్య నిపుణుల ప్రకారం, అర్థరాత్రి వచ్చే ఆకలి కోరికలు నడుము చుట్టుకొలతకే కాదు, మెదడు పనితీరు, నిద్ర నాణ్యత, మరుసటి రోజు మానసిక చురుకుదనంపై కూడా ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతాయి.
డా. ఎల్ హెచ్ హిరానందాని ఆసుపత్రి చీఫ్ డైటీషియన్ రిచా ఆనంద్తో పాటు నిద్ర–మెదడు సంబంధాలను అధ్యయనం చేసే న్యూరాలజిస్టుల ప్రకారం, రాత్రి మీరు ఏమి తింటారు, ఎప్పుడు తింటారు అన్నది మెదడు ఎంత బాగా విశ్రాంతి తీసుకుంటుంది, మరమ్మతులు చేసుకుంటుంది, తిరిగి సెట్ అవుతుంది అన్నదాన్ని నేరుగా ప్రభావితం చేస్తుంది.
లేట్గా పడుకోవడం వల్ల ఆకలిని పెంచే హార్మోన్ ‘గ్రెలిన్’ స్థాయిలు పెరుగుతాయి. అదే సమయంలో తృప్తిని సూచించే ‘లెప్టిన్’ తగ్గిపోతుంది. అలసట, ఒత్తిడి కారణంగా స్వీయ నియంత్రణ బలహీనమవుతుంది. మెదడులోని రివార్డ్ సెంటర్లు ఎక్కువగా స్పందించి, సమతుల్య ఆహారాల కంటే తీపి, పిండి పదార్థాలు, కొవ్వు ఎక్కువగా ఉన్న ఆహారాలే ఎక్కువగా ఆకర్షిస్తాయి. అంటే, నిద్రకు సిద్ధమవాల్సిన సమయంలో మెదడు త్వరిత సాంత్వన కోసం తపిస్తుంది.
పడుకునే ముందు తినడం వల్ల మెదడు ‘డే మోడ్’లోనే కొనసాగుతుంది. జీర్ణక్రియకు సంబంధించిన సంకేతాలను ప్రాసెస్ చేయడంలో నిమగ్నమై, నిద్రను ప్రారంభించే మెలటోనిన్ హార్మోన్ ఉత్పత్తి అంతరాయం పొందుతుంది. ఫలితంగా శరీర గడియారం గందరగోళానికి గురై, వాపు (ఇన్ఫ్లమేషన్), అసమయ నిద్ర చక్రం ఏర్పడతాయి.లేట్నైట్ తినడం వల్ల మెదడు సహజ మరమ్మతుల చక్రంలోకి వెళ్లలేకపోతుంది. దీర్ఘకాలంలో ఇది దృష్టి, జ్ఞాపకశక్తి, భావోద్వేగ నియంత్రణపై ప్రభావం చూపుతుంది.
నిద్ర లేమి వల్ల మెదడులో వ్యర్థాలు సరిగ్గా తొలగిపోవు. దీని వల్ల తేలికపాటి నిద్రలేమి లాంటి పరిస్థితి ఏర్పడి, మరుసటి రోజు మత్తుగా అనిపించడం, చిరాకు, ఏకాగ్రత లోపం, నెమ్మదైన స్పందన, తప్పు నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశాలు పెరుగుతాయి. ఇది ఒక్కసారిగా నష్టం చేయకపోయినా, పదే పదే జరిగితే మెదడు సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుంది. అత్యంత ప్రాసెస్ చేసిన స్నాక్స్ అత్యంత హానికరం. తీపి పదార్థాలు, వేయించిన ఆహారం, ఫాస్ట్ ఫుడ్, తీపి పానీయాలు రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను ఒక్కసారిగా పెంచి తగ్గిస్తాయి. ఇది మెదడును అతిగా ఉత్తేజితం చేస్తుంది. వేయించిన ఆహారం జీర్ణం కావడానికి ఎక్కువ సమయం పడటంతో కడుపు, మెదడు రెండూ విశ్రాంతి తీసుకోలేవు. ఇవన్నీ కలిసి నిద్ర నాణ్యతను తగ్గిస్తాయి.
Also Read:ఎన్నికల ప్రచారం..మాజీ మంత్రి హరీష్ రికార్డ్
మెదడు క్రమబద్ధమైన ఆహార అలవాట్లతోనే ఉత్తమంగా పనిచేస్తుంది. చివరి భారీ భోజనాన్ని పడుకునే ముందు కనీసం రెండు నుంచి మూడు గంటల ముందు తీసుకుంటే జీర్ణక్రియ పూర్తై, మెదడుకు నిద్ర సంకేతం అందుతుంది. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం కూడా చాలా ఆలస్యంగా తీసుకుంటే నిద్రకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు. కాబట్టి భోజనం, నిద్ర సమయాల్లో స్థిరత్వం మెదడును సహజ సర్కేడియన్ రిథమ్కు అనుగుణంగా ఉంచుతుంది.